Szlezwig-Holsztyn


Stockelsdorf pow. (Lkr.) Ostholstein

Zaginiony grób polskiego robotnika przynusowego.

: Hier ruht in Gott unser Lieber Anton Kolberg * 2.2.1925 † 7.2.1941
Tutaj spoczywa nasz kochany Anton Kolberg urodzony 02.02.1925 zmarł 07.02.1941

Poza kilkoma pamiątkowymi fotografiami niewiele pozostało informacji o losach wojennych tragicznie zmarłego 16 letniego robotnika przymusowego. Antoni urodził się 02.02.1925 roku w Trzemesznie koło Gniezna jako młodszy syn w rodzinie Kolbergów. Starszy o 5 lat brat pracował u miejscowego kowala który zaświadczył przed władzami okupacyjnymi o przydatności jego pracy w miejscu zamieszkania. Antoni wraz ze starszą siostrą podzielił los tysięcy polaków wywożonych do pracy przymusowej na terenie III Rzeszy Niemieckiej. W Stockelsdorf, miejscowości oddalonej o kilkanaście kilometrów od Lubeki wraz z siostrą i innymi Polakami pracuje jako robotnik rolny u miejscowego gospodarza (rolnika). 07.02.1941 roku, kilka dni po ukończeniu 16 roku życia umiera tragicznie zatruty tlenkiem węgla wydobywającego się prawdopodobnie z nieszczelnego pieca którym były ogrzewanie pomieszczenia robotników przymusowych. Pochowany zostaje na miejscowym cmentarzu kościelnym. Z zebranych wśród Polaków pracujących przymusowo w Stockelsdorf pieniędzy zostaje zakupiony kamień nagrobny. Grób w latach wojennych pielęgnuje siostra zmarłego, jest odwiedzany przez Polaków, robotników przymusowych w Stockelsdorf (foto). Po 70 latach losy grobu są trudne do odtworzenia i wyjaśnienia, o istnieniu grobu świadczą nie tylko zdjęcia wykonane w latach wojny (1942, 1943 i 1944), zachował się zapis w księdze pochówków znajdującej się w miejscowym archiwum.


Kopia dokumentu po lewej stronie: Odpowiedz z archiwum urzędu kościelnego pow. Ostholstein (Evangelisch-Lutherischer Kirchenkreis Osterholstein Kirchliches Verwaltungszentrum), potwierdzająca śmierć i miejsce ostatniego spoczynku na cmentarzu w Stockelsdorf Antoniego Kolberga.
Po prawej: Kopia strony księgi pochówków na cmentarzu w Stockelsdorf z 1941 roku. Pozycja nr. 7, pochowany 12 lutego, Kolberg Anton 16 letni robotnik rolny w Steckelsdorf. Umiejscowienie grobu na cmentarzu, B14 XXIII.

Grób wojenny, który powinien być chroniony międzynarodowymi konwencjami i niemieckim prawem o ochronie grobów wojennych (§1 GräbG) dzisiaj już nie istnieje.
Pozostaje do wyjaśnienia kiedy i na jakiej podstawie grób został zlikwidowany.

Wrzesień 2012



Dwie odpowiedzi podobne w treści wyjaśniają:

Ewangelicko-Luterańska parafia kościelna gminy Stockelsdorf po sprawdzeniu dostępnych i jeszcze istniejących dokumentów cmentarnych (kopia zamieszczona po wyżej) stwierdza że grób polskiego robotnika przymusowego nie był zarejestrowany jako grób wojenny i został zlikwidowany. Po upływie tak długiego czasu nie można dzisiaj już poznać okoliczności ani powodów zaistniałej sytuacji.

Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V. w Kiloni również potwierdza brak zapisu grobu Antoniego Kolberga na liście grobów wojennych na terenie ich działalności.

Jako grób „cywilny” został zlikwidowany w połowie lat 60-tych, po upływie 25 lat od daty pochówku zgodnie z obowiązującymi na tym cmentarzu przepisami. Można tylko przypuszczać że przez nie uwagę lub niewłaściwą interpretację obowiązującego niemieckiego prawa o ochronie grobów wojennych (GräbG).

Dokumentacja (do czasu jej istnienia w sieci internetowej) pozostanie upamiętnieniem Polaka, młodego robotnika przymusowego o losie którego po zlikwidowaniu grobu świadczy tylko jedna linijka zapisu w dokumentach archiwalnych.

Listopad 2012



Dane osobowe i informacje pochodzą z:

  • Verwaltung Friedhof Steckelsdorf
  • Archiv. Evangelisch-Lutherischer Kirchenkreis Osterholstein Kirchliches Verwaltungszentrum
  • Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V. Kiel
  • Dane biograficzne i zdjęcia udostępniła do publikacji siostrzenica Antoniego Kilberga Pani Anna Stodółka



Szlezwig-Holsztyn | do góry