1 Polska Dywizja Pancerna

Meyerhöfen - Dolna Saksonia - Niedersachsen





Cmentarz leśny, oznaczony tablicami informacyjnymi jako miejsce grobów wojennych (Kriegsgräberstätte). Po prawej stronie przy wejściu znajduje się położona na betonowym postumencie metalowa tablica z tekstem informacyjnym w języku niemieckim:

HIER RUHEN 482 FRAUEN, MÄNER UND KINDER DIE OPFER VON KRIEG UND GEWALTHERSCHAFT WURDEN, SIE STAMMEN AUS DER SOVIETUNION, POLEN UND ANDEREN EUROPÄISCHEN LÄNDER. EIN TEIL VON IHNEN STARB AN DEN FOLGEN UNMENSCHLICHER ZWANSARBEIT, 12 TOTE SIND OPFER DES ERSTEN WELTKRIEGES.

DIE NAMEN DER TOTEN SIND WETTGEHEND BEKANNT, NÄHERE AUSKÜNFTE ERTEILT DIE GEMEINDE BOHMTE.

„Tutaj spoczywa 482 kobiet, mężczyzn i dzieci, ofiary wojny i despotyzmu, pochodzących z Związku Radzieckiego, Polski i innych krajów europejskich. Część z nich zmarła na wskutek nieludzkich warunków pracy przymusowej. 12 z nich są ofiarami pierwszej wojny światowej”.
Nazwiska tutaj pochowanych są znane. Bliższych informacjii udziela Zarząd Gminy Bohmte.

Cmentarz składa się z 17 rzędów bezimiennych grobów po obu stronach alei głównej (poza dwoma kamieniami nagrobnymi z rosyjskimi nazwiskami) i kilkunastoma kamiennymi niskimi krzyżami rozmieszczonych na całej powierzchni cmentarza. Numery rzędów i groby oznaczone małymi kostkami kamiennymi z wykutymi numerami, w czasie wiosennych i letnich prac dokumentacyjnych mało czytelne pod częściowo porosłym mchem. Od centralnie położonego wejścia, przez całą długość cmentarza prowadzi aleja do pomnika w kształcie 2 betonowych słupów, na których przymocowane są 2 duże metalowe tablice z nazwiskami 200 osób (foto powyżej). Ponad 60 nazwisk ma polskie brzmienie. Na tablicach znajduje się 16 nazwisk żołnierzy 1 Polskiej Dywizji Pancernej, liczba ta nie jest zgodna z posiadanymi materiałami archiwalnymi które informują o 18 żołnierzach pochowanych a cmentarzu w Meyerhöfen:


Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Błaszczyk Ernest ps. „Moch” strz. 8 bat. strz. * 14.03.1919 Hajduki Wielkie / Śląsk † 13.04.1945 w 2 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 1919/408/I-335578
Ustuowanie grobu: rząd 12 grób nr11. Na metalowej tablicy z nazwiskami: E. MOCH.

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Bobel Jan st.strz. 3 bryg. Strz. komp. zaopatrzenia * 14.03.1916 Kołaki pow. Bielsk Podlaski † 21.04.1945 w 2 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 1916/8/I-1558.
Ustuowanie grobu: rząd 12 grób nr 7. Na metalowej tablicy z nazwiskami: J. BOBRL

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Brzozowski Stanisław kapr. 1 ppanc. * 24.05.1917 Siedlisko pow. Kostopol † 20.04.1945 w Aschendorf. R-C. Serv. Number 1917/34/I-2883.
Ustuowanie grobu: rząd 11 grób nr 25. Na metalowej tablicy z nazwiskami: MICHAEL (BSCHESOWSKI) BRZOZOWSKI.

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Ciesielski Bronisław ps. /Czerski” strz. 1 ppanc. * 23.02.1920 Białobłoty pow. Grudziąc † 20.04.1945 w Aschendorf. R-C. Serv. Number 1920/38/I-33846..
Ustuowanie grobu: rząd 11 grób nr 30. Na metalowej tablicy z nazwiskami: B.CZERSKI

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Gadzikiewicz Witold ppor. 8 bat. strz. * 10.06.1916 Petersburg / Rosja, wyznania ewangelicznegoo † 30.06.1945 w Haren k. Meppen. PAF/ 1917.
Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 18. Na metalowej tablicy z nazwiskami: WITOLD GADZIKIEWICZ

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Górka Jan kapr. 1 ppanc. * 06.07.1911 Łaskarzew pow. Garwolin † 03.05.1945 w Halsbeck. R-C. Serv. Number 1911/25/I-3349
Usytuowanie grobu: rząd 12 grób nr 10. Na metalowej tablicy z nazwiskami: J. GORKA

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Hołowicz Władysław kapr. 1 ppanc. * 24.10.1907 Ostrów pow. Jarosław † 21.04.1945 w Vollen k/ Papenburg. R-C. Serv. Number 1907/6/I-21958. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 22 Na metalowej tablicy z nazwiskami: W.HOLOWICZ

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Kandora Engelberd strz. szwad. Stab. * 06.11.1907 Bielszowice pow. Katowice † 30.08.1946 k/ Hanoweru. Prawdopodobnie pochowany w Hannover lub Haren. R-C. Serv. Number 1907/402/I-101670.

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Karpiński Zygmunt strz. bat. łączności * 27.03.1905 Warszawa † 18.05.1945 w 2 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 1905/219/I-60496. Usytuowanie grobu: rząd 12 grób nr 8 Na metalowej tablicy z nazwiskami: Z. KARPINEWSKI

: Rzędy bezimiennych, ukrytych pod numerami min. groby 18 żołnierzy 1 PDpanc.

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Kos Zygmunt strz. bat. podh. * 17.08.1908 Dragonówka pow. Tarnopol † 12.07.1945 w Haren. R-C. Serv. Number 1908/52/I-21421. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 17 Na metalowej tablicy z nazwiskami: ZYGMUNT KOS

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Kotas Jan st. strz. 1 ppanc. *01.09.1922 † 21.04.1945 w Ihren. R-C. Serv. Number 1922/47/I-8508. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 23. Na metalowej tablicy z nazwiskami. TAH. KATAS

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Koziel Apoloniusz plut. 1 ppanc. * 07.07.1918 Mierzanicice pow. Zawiercie † 20.04.1945 w Aschendoef. R-C. Serv. Number 1918/53/I-3335. Usytuowanie grobu: rząd 12 grób nr 9. Na metalowej tablicy z nazwiskami. A. KASZIET

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Lewandowski Franciszek ps. „Wróbel” st. strz. * 29.11.? Dubielno pow. Chełno † 18.04.1945 w 2 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 11922/51/I-53315. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 26. Na metalowej tablicy z nazwiskami. E. WROBEL

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Olejnik Jan st. drag. 10 p. drag. * 13.05.1919 New York † 18.04.1945 w 1 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 1919/15/I-24844. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 29. Na metalowej tablicy z nazwiskami J. OLEJNIK\\.

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Siemilak Walenty strz. 2 ppanc. * 19.01.1911 Wagłczew pow. Sieradz † 03.05.1945 w 2 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 1911/108/I-31074. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 27. Na metalowej tablicy z nazwiskami. Brak

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Stolp Brunon kapr. Bat. strz. podh. *31.05.1913 Starogard † 18.04.1945 Neu Wolde. R-C. Serv. Number 1913/409/I-89863. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 28. Na metalowej tablicy z nazwiskami. R. STOLPE

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Strzygłowski Stanisław st. strz. bat. strz. podh. * 01.12.1915 Dobrud pow. Radom † 28.04.1945 2 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 1915/154/I-23796. Usytuowanie grobu: rząd 12 grób nr 6. Na metalowej tablicy z nazwiskami. S SZCZYGLOWSKI.

Dane na podstawie materiałów archiwalnych
Zadorożny Michał st. ułan 24 p. ułanów * 11.11.1919 Lwów † 22.04.1945 w Kollighorst 2 Canadian Casualry Clearing Station. R-C. Serv. Number 1919/45/26051. Usytuowanie grobu: rząd 11 grób nr 24. Na metalowej tablicy z nazwiskami. M. ZADOROZNY.



Cmentarz, pierwotnie lokalnie mały z kilkunastoma grobami robotników przymusowych i zmarłych w okresie 1942 – 1945 rosyjskich jeńców wojennych, w latach powojennych służył dziwnej „wędrówce” grobów wojennych z okręgów Hanower – Osnabrück – Emsland (Patensen, Bohmte, Schwege, Schwegermoor, Welplage). W czasie „wędrówek” indywidualne groby, pierwotnie najczęściej pojedyncze z widoczną informacją, przynajmniej z podstawowymi danymi personalnymi. Pochowani (przeniesieni) stawali się numerami na małych kostkach kamiennych a z biegiem upływu czasu zarastały, wprawdzie pielęgnowaną ale „ukrywającą” roślinnością.


Dokumentacja wykonana Kwiecień - Sierpień 1997. Opublikowana - Grudzień 2015



Informacje i uwagi Rady OPWiM.

Na tablicach upamiętniającychh pominięte zostało nazwisko strz. Walentego Siemielaja z 2 ppanc. , który zmarł w ostatnich dniach wojny w kanadyjskim szpitalu wojskowym.
Wyjaśnienia wymaga również sprawa grobu strz. Engelberta Kandora (ur. 6.11.1907r.) ze szwadronu sztabowego, zmarłego 30.08.1946r . k./Hannoveru istnieje przypuszczenie , że grób został przeniesiony do Hannoveru lub Haren).
Pochowanie 18 żołnierzy 1 DPanc. na cmentarzu w Meyerhöfen potwierdza dotychczas zebrana dokumentacja. Są to żołnierze głównie z jednostek: 8 bat. strz., 1 p. panc.. szw. Sztabowego, bat. łączn., bat. strz. podh., 10 pdrag., 2 p.panc., 24 puł.
Spośród nich 11 zginęło w dniach 13.04 – 22.04.1945 r., w okresie najtrudniejszych walk o przeprawę na kanale Kuesten. Zdobywania Aschendorf i Papenburga. Trzech żołnierzy poległo w okresie walk i zdobywania terenu przeprawy przez rzekę Lede i miejscowość Halsbek (28 – 30.04.1945 r.) oraz 4 żołnierzy zmarło w pierwszych miesiącach po wojnie.

Na dużych tablicach, upamiętniających zmarłych, kilka nazwisk jest zniekształconych, w kilu przypadkach zamiast nazwiska zapisano pseudonim.
Pozostają jeszcze do wyjaśnienia sprawy związane z lokalizacją grobów, upamiętnienia, zmianami w napisach i pielęgnacją grobów.

(„Przeszłość i Pamięć” Biuletyn Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa nr 1 (6) 1998 „Groby żołnirzy 1 Dywizji Pancernej na terenie północnych Niemiec str. 35-55)



2001

Dyrektor gminy Bohmte przekazał do Konsulatu Generalnego RP w Hamburgu listę Polaków pochowanych w Meyrhöfen. Na poz. 160 i 162 znajdują się nazwiska Brzozowski i Similak, brak nazwiska Engelberta Kandory. Czekamy na dalsze informacje o stanie grobów i tablic Nagrobnych.



Dane osobowe i informcje pochodzą z:

  • Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa - Warszawa
  • Konsulat Generalny RP w Hamburgu
  • Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V. Hannover






1 Polska Dywizja Pancerna | do góry