Powstanie Warszawskie | Bawaria

Obóz Koncentracyjny KZ Flossenbürg - Bawaria - Bayern



: Tal des Todes - Dolina śmierci

Obóz Koncentracyjny powstały na przełomie kwietnia i maja 1938 roku, mieścił się na stoku górskim w pobliżu miejscowości Flossenbürg oddalonej o kilkanaście kilometrów od granicy z Czechami. Decydującym czynnikiem wyboru przez dowództwo SS miejsca na obóz karny był położony i już czynny kamieniołom w którym wydobywano granit. Powstaje pod nazwą, „Deutsche Erd - und Steinwerke” (DEST), budowlany Koncern SS wykorzystując początkowo bezpłatną pracę niemieckich więźniów politycznych (areszt „profilaktyczny” tz. Befristete Vorbeugungshäftlinge) krytyków - przeciwników reżimu, „Asoziale” (nie pracujących, ludzi o innej religii czy orientacji seksualnej), mniejszości narodowe i etniczne. Po wybuchu II wojny światowej niewolniczą pracę ludności cywilnej z podbitych krajów Europy i jeńców wojennych. Jesienią 1939 roku przybywają pierwsze transporty z Polski. W miarę ubywania niemieckiej siły roboczej (powołania do Wehrmachtu) w wojennej gospodarce III Rzeszy, komendantura obozu tworzy na terenie całej południowej Rzeszy i częściowo na terenie dzisiejszych Czech około 100 filii i komand pracy. „Koncern budowlany SS” staje się pośrednikiem wynajmującym prawie bezpłatną (koszy wyżywienia i pomieszczeń ponosił wynajmujący) siłę roboczą przynoszącą milionowe zyski. Więźniowie zmuszani byli do morderczej pracy w przemyśle zbrojeniowym III Rzeszy, do produkcji amunicji i broni która skierowana była przeciw ich ojczystym krajom. Z usług SS KZ Flossebürg korzystał wielki przemysł min. zakłady produkujące samoloty bojowe, Flugzeugproduktion Messerschmitt GmbH. Firmy: Flick, Simens, Osram, Junkers. Obok podstawowej produkcji w kamieniołomach plac apelowy KZ Flossebürg opuszczały codziennie dziesiątki komand do pracy w Flossebürg i bliżej położonych małych firmach, zakładach rzemieślniczych, gospodarstwach rolnych i prywatnych domach.
Każdą żądaną liczbę świeżej siły roboczej dostarczało Gestapo i hitlerowskie urzędy pracy które postępowały za oddziałami Wehrmachtu. Obustronny zysk przemysłu zbrojeniowego i kasy SS, okupiony był dziesiątkami tysięcy zamordowanych pracę ponad siły w ramach rasistowskiegoprogramu exterminacji całych narodów, grup etnicznych i wszelkiego ruchu oporu przeciw III Rzeszy. W obozie koncentracyjnym KZ Flossenbürg, tak jak we wszystkich hitlerowskich obozach koncentracyjnych przeprowadzane były egzekucje skazanych przez Gestapo i sądy specjalne na karę śmierci przeciwników reżimu i członków zorganizowanego ruch oporu. Pierwsze masowe egzekucje przeprowadzono we wrześniu 1941 roku, na podstawie wydanego 6 czerwca 1941 roku „Kommissarbefehls”, rozstrzelano pierwszą grupę 41 rosyjskich jeńców wojennych, oficerów politycznych Armii Czerwonej (Kommisssare der Roten Armee). Udokumentowanych 566 ofiar w/w rozkazu nie jest prawdziwą liczbą rozstrzelanych i w późniejszym czasie zabijanych strzykawką z trucizną jeńców wojennych, szacunkowa ilość to ponad 1000 mordów tego rodzaju. Dalszymi ofiarami wyroków śmierci wydawanych na podstawie wydanego 7 grudnia 1941 roku rozporządzenia Generalnego Marszałka Polnego (Generalfeldmarschall) Wilhelma Keitla, byli polscy jeńcy wojenni, członkowie polskiego ruchu oporu w kraju, członkowie ruchu oporu okupowanych krajów. Setki aresztowanych i dziesiątkiii zamordowanych w ramach akcji „Noc i mgła” (Nacht und Nebel) Holendrów, Belgów i Francuzów. Ostatnim „akordem” sądów specjalnych w KZ Flossenbürg było zamordowanie 9 kwietnia 1945 roku 7 niemieckich przeciwników reżimu hitlerowskiego na czele z księdzem Dietrichem Bonhoefferem i Admirałem Wilhelmem Canarisem. Minimum w 2 500 egzekucjach i mordach innego rodzaju (powieszenie, strzykawka z trucizną) uczestniczyli członkowie SS w KZ Flossenbürg, tylko nieliczni z nich stanęli przed alianckimi sądami wojskowymi. Poza kilkoma, zapadły niskie wyroki więzienia, większość wyszła na wolność w ramach amnestii z lat 50-tych.



  • Zamieszczone zdjęcia zostały udostępnione do publikacji przez KZ Gedenkstätte Flossenbürg
  • Zdjęcie po lewej stronie: Jedna z 19 płyt kamiennych znajdujęcych się w „Dolinie śmierci” („Tal des Todes”) upamiętniająca Polskie ofiary KZ Flossenürg. W górnej części płyty wykuty polski orzeł w koronie, niżej liczba i tekst:

17 546
ZAMORDOWANYM WSPÓŁBRACIOM
i wdolnej części płyty:
NAUCZYCIELSTWO VIII OKRĘGU SZKOLNICTWA POLSKIEGO W NIEMCZECH

Liczba 17 546 polskich ofiar KZ Flossenbürg nie budząca kontrowersji w latach powojennych, obecnie zredukowany została do 8 000 imiennie udokumentowanych polskich ofiar (info. KZ Gedenkstätte Flossenbürg).

  • Zdjęcie po prawej stronie: Były plac apelowy w dzisiejszym stanie, po lewej budynek byłej kuchni obozowej, po prawej „KZ Gedenkstätte Flossenbürg”, muzeum, ekspozycje i dokumentacja byłego obozu.


W okresie od 1938 do kwietnia 1945 roku w KZ Flossenbürg więzionych wg obecnych danych z KZ Gedenkstätte Flossenbürg, było około 100 000 więźniów, 84 000 mężczyzn i 16 000 kobiet w tym 31 400 obywateli Polski. Również liczba 30 000 śmiertelnych ofiar z 22 narodowości zamordowanych wyczerpującą pracą, chorobami i epidemiami, egzekucjami i w końcowym okresie ewakuacyjnymi „marszami śmierci” wydaje się zaniżona. Zawiera tylko przypadki udokumentowane.

23 kwietnia 1945 roku obóz zostaje wyzwolony przez oddziały 358 pułku 90 dywizji piechoty Armii USA, żołnierze zastają w obozie 1 526 pozostawionych ciężko chorych i umierających więźniów. Już od połowy marca 1945 roku 40 000 więźniów zostaje wysłanych w ewakuacyjnych „marszach śmierci” w kierunku południowym, minimum 7 000 zostało zamordowanych. Ostatnie kolumny ewakuacyjne zostały wyzwolone 8 mają 1945 roku. Do liczby ofiar trzeba doliczyć nie objętych dokumentacją obozową a zmarłych w pierwszych dniach, tygodniach, miesiącach po zakończeniu działań wojennych z powodu wycieczenia i chorób nabytych w czasie pobytu w obozie.

Dokumentacja ta poza ogólnym i bardzo skrótowym opisem morderczego obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg poświęcona jest 39 żołnierzom Armii Krajowej. Uczestnikom Powstania Warszawskiego którzy jeszcze w czasie trwania walk powstańczych i po podpisaniu kapitulacji, wraz z transportami tysięcy warszawiaków trafili do KZ Flossenbürg gdzie zmarli, zostali zamordowani lub los ich jest dotychczas nie całkowicie wyjaśniony.

  • Lista w porządku alfabetycznym:

Adamczyk Stanisław kpr. pchor. ps. „Czarny” syn Michała i Korneli, urodzony 13.11.1918 w Lublinie.W konspiracji II Obwód (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej „Żywiciel”, Narodowe Siły Zbrojne, Zbrojna Brygada Dyspozycyjno-Zmotoryzowany NSZ III dywizjon zmotoryzowany. W powstaniu Północ, do 02.09.1944 Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 29304, zmarł w obozie głównym 17.02.1945 roku.

Barański Adam st. strz. syn Józefa i Agnieszki urodzony 14.12.1896 w Zadybie, mieszkał w Warszawie przy Kroguleckiej 6/2. W powstaniu Armia Krajowa Mokotów. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 22.10.1944 roku, nr więźnia 22413, zmarł w obozie głównym 17.01.1945 roku.

Barański Zygmunt strz. * 14.05.1928 Warszawa. W Powstaniu Mokotów. Wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną, wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany w obozie głównym 22.10.1944 roku jako wiezień nr. 22412. Przeniesiony 08.03.1945 roku do obozu koncentracyjnego KZ Bergen–Belsen. wg. danych z Muzeum Powstania Warszawskiego zmarł w 1945 roku. Brak potwierdzenia śmierci z archiwum Miejsca Pamięci i Dokumentacji KZ Bergen–Belsen.

Bujak Franciszek strz. ps. „ „Bohater” „Cichy”, urodzony 01.04.1903 roku w Zosinie, syn Jana i Józefy, mieszkał w Warszawie przy ulicy Wroniej 21. W konspiracji: Armia Krajowa-Kedyw, Komenda Główna Armii Krajowej batalion „Miotła” pluton „Morsa”. W powstaniu: Armia Krajowa Zgrupowanie „Radosław”, batalion „Miotła”, pluton „Igora” i „Sarmatka”. Uczestnik walk na Woli i do 02.09.1944 roku na Starym Mieście. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, wiezień polityczny Gestapo nr. 29452, zmarł w filii KZ Flossenbürg Leitmeritz/Litomerice/Litomierzyce Czechy 23.10.1944 roku.

Frączek Ryszard strz. ps. „Ryś” urodzony 04.04.1928 w Warszawie, mieszkał przy ulicy Żytniej 11/5. Uczestnik Powstania Warszawskiego. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 24452, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Hersbruck/Bawaria 16.11.1944 roku.

Gajewski Ryszard ps. „Ryś” syn Władysława i Zofii, urodzony 25.01.1908 Ostrowy, mieszkał przy w Warszawie Rynek Starego Miasta 21. W konspiracji Armia Krajowa Grupa „Północ”, w powstaniu do 02.09.194 Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany w dniu 07.09.1944 roku, nr więźnia 22831, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Ganacker/Bawaria 02.04.1945 roku.

Gajewski Stanisław Stefan ps. „Mokrski” „Stanisław” syn Walentego i Mari, urodzony 04/14.10.1891 w Skierniewicach/Mokra- mieszkał w Warszawie przy Raszyńskiej 44/26. W konspiracji Delegatura Rządu na Kraj, w powstaniu do 02.09.1944 Delegatura Rządu na Kraj - Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 22824, zmarł w obozie głównym 02.11.1944 roku.

Galerczyk Józef strz. ps. „Legun” ur 02.03.1894 Przyluski. W konspiracji: Armia Krajowa I Obwód „Radwan”, IV Zgrupowanie „Gurt” 3 kompania, pluton 144. W powstaniu: Śródmieście Północ. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg (10.09.1944 r.), więźień polityczny Gestapo nr. 24034, zmarł w filii KZ Flossenbürg Theresinstadt / Terezin / Czechy 23.10.1944 roku.

Gidziński Feliks ps. „Misiek” syn Ignacego i Biżeny, urodzony 16.06.1911 we Włodzimierzu Wołyńskim. W powstaniu Północ-OPL straż pożarna,do 02.09.1944 Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany w dniu 07.09.1944 roku, nr więźnia 22818, przeniesiony 21.09.1944 roku do filii KZ Flossenbürg-Johanngeorgenstadt/Saksonia, wg. danych z Muzeum Powstania Warszawskiego zmarł 18.02.1945 roku. Brak potwierdzenia śmierci z archiwum Miejsca Pamięci i Dokumentacji KZ Flossenbürg,

Grasewicz Roman urodzony 06.07.1927 w Sokółce. W konspiracji Armia Krajowa O Obwód „Radwan. Grupa „Krybar”, zbiórka przy ulicy Tamka nr. 5. W powstaniu Powśle. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 24460, zmarł w obozie głównym 23.01.1945 roku.

Gregorkiewicz Ludwik strz. ps. „Tom” urodzony 11.06.1923 W Tomszynie. W konspiracji VI Obwód Warszawskiego Okręgu Armi Krajowej. W powstaniu Praga aresztowany 20.08.1944 roku. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany w dniu 28.08.1944 roku, nr więźnia 18356, zmarł w obozie głównym 08.11.1944 roku.

Ignatczak Wojciech strz. ps. „Czarny” urodzony 28.05.1927 w Warszawie. W konspiracji Armia Krajowa Grupa „Północ”, zgrupowanie „Sienkiewicz”, odcinek „Kuba” „Sosna”, Batalion „Gozdawa” 1 kompania „Wypadowa”. W powstaniu Stare Miasto do 02.09.1944 roku. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 29770, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 06.01.1945 roku.

Izydorkiewicz Roman st. strz. pchor. ps. „Kaczor” syn Aleksego i Józefy, urodzony 22.10.1925 w Brześciu Kujawskim. W konspiracji VI Obwód Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej, 2 Rejon, w powstaniu Praga, ranny w Sierpniu 1944 roku, wzięty do niewoli. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany dnia 28.08.1944 roku, nr więźnia 18911, przeniesiony 04.09.1944 do filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy. wg. danych z Muzeum Powstania Warszawskiego zmarł w kwietniu 1945 roku. Brak potwierdzenia śmierci z archiwum Miejsca Pamięci i Dokumentacji KZ Flossenbürg.

Jagoliński Kazimierz (w karcie rejestracyjnej KZ Flossenbürg jako Jagulinski) wachm. ps. „Czarny” urodzony 21.02.1904. W konspiracji V ObwódWarszawskiego Okręgu Armii Krajowej 1Pułk szwolażerów im Józefa Piłsudskiego. W powstaniu Mokotów-dyw. 1p. szwol. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany w dniu 07.09.1944 roku, nr więźnia 22935, przeniesiony do filii KZ Flossenbürg-Johanngeorgenstadt/Saksonia gzie zmarł 17.02.1945 roku.

Janowski Witold urodzony 08.03.1925 w Warszawie, uczestnik powstania. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany dnia 28.08.1944 roku, nr więźnia 18593, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 03.01.1945 roku.

Jeleniewski Zdzisław syn Bolesława i Janiny urodzony 29.01.1921 w Warszawie (w karcie rejestracyjnej KZ Flossenbürg rok urodzenia 1929), mieszkał przy ulicy Kościelnej 10. W konspiracji Armia Krajowa Grupa „Północ”. W powstaniu do 02.09.1944 roku Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany w dniu 13.02.1945 roku, nr więźnia 48416, zmarł w obozie głównym 92.93.1845 roku.

Jędrzejewski Piotr (w karcie rejestracyjnej KZ Flossenbürg jako Jedrzewski) kpr. ps. „Jawor” syn Józefa i Zofii, urodzony 04.01.1901 Bolimów. W konspiracji Armia Krajowa Grupa „Północ” ,zgrupowanie „Róg0 I Batalion WSOP, (Wojskowa Służba Ochrony Powstania) (WSOP) „Dzik”, W powstaniu do 02.09.1944 roku Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 29823, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 16.12.1944 roku.

Klemensiewicz Mieczysław kan. z cenz. ps. „Nic” urodzony 18.08.1922 Bromberg/Bydgoszcz. W konspiracji V Obwód – 1 dak im Bema, w powstaniu Mokotów, 1 dak - Kompania Placu pluton żandarmerii. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 26.01.1945 roku, nr więźnia 44174, zwolniony z niewoli 26.03.1945 roku, brak informacji o śmierci lub jego dalszych losach, wg. danych z Muzeum Powstania Warszawskiego zmarł w 1945 roku.

Komsta Tadeusz (w karcie rejestracyjnej KZ Flossenbürg jako Komota) ps. „Młot” urodzony 24.03.1922 w Płocku (w karcie rejestracyjnej KZ Flossenbürg rok urodzenia 1921),syn Stefana i Zofii mieszkał w Warszawie przy ulicy Gruzybowskiej 29/18. W konspiracji Armia Krajowa Grupa „Północ”, odcinek „Kuba” „Sosna”. Batalion „ChrobryI” 4 kompania. Batalion „Chrobry I” 4 kompania. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 07.09.1944 roku, nr więźnia 22975, zmarł w obozie głównym 08.03.1945 roku.

Korneć Stefan strz. ps. „Żeglarz”. Urodzony 13.11.1921 w Warszawie, syn Antoniego i Stefani z domu Podolska. W konspiracji: Armia Krajowa, Grupa „Północ”, Zgrupowanie „Róg”. W Powstaniu: Reduta Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych (PWPW) ulica Sanguszki 1. Uczestnik walk na Starym Mieście do 02.09.1944 roku. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 29938, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 09.02.1945 roku.

Kotowski Ryszard strz. ps.”Felek” urodzony 21.03.1926 w Warszawie. W konspiracji Armia Krajowa Grupa „Północ”, zgrupowanie „Róg”, I Batalion Wojskowa Służba Ochrony Powstania (WSOP) „Dzik” 12 kompania, do 01.09.1944 roku Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 24942, zmarł w obozie głównym 16.01.1945 roku.

Kułakowski Władysław strz. ps. „Marek” syn Stanisława i Józefy, urodzony 18.04.1912 w Wiktorowie, mieszkał w Warszawie przy ulicy Młynarskiej 9. W konspiracji Armia Krajowa VI Obwód Praga, 4 Rejon, Zgrupowanie 605 (1604), pluton 1604, w powstaniu Praga 4 Rejon, wzięty do niewoli 05.08.1944 roku. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 24942, zmarł w obozie głównym 16.01.1945 roku.

Malinowski Wacław strz. ps. „Chytry” urodzony 24.03.1903 w Warszawie, mieszkał przy ulicy Czerniakowskiej 193. W konspiracji Armia Krajowa, zgrupowanie „Kryska” służby techniczne. W powstaniu na Górnym Czerniakowie. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 22.10.1944 roku, nr więźnia 31272, zmarł w obozie głównym 22.12.1944 roku.

Maszerewicz Józef urodzony 17.03.1903 w Warszawie. Uczestnik Poastania Warszawskiego. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 17.09.1944 roku, nr więźnia 30137, zmarł w zmarł w filii KZ Flossenbürg/Zwickau-Sachsen 09.03.1945 roku.

Mazur Edward urodzony 07.06.1924 Warszawa. W powstaniu Narodowe Siły Zbrojne, Brygada zmotoryzowana do 9 września uczestnik walk na Starym Mieście. Wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną, wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 19452, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 22.12.1944 roku.

Piszczatowski Adolf sap. ps. „Magneto” „Czarny” urodzony 05.05.1923 w Pułtusku. W konspiracji Okręgowy batalion saperów 101 kompania, pluton 52w powstaniu batalion „Gozdowa” 101 kompania saperów, do 02.09.1944 roku Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 30304, przeniesiony 17.09.1944 roku do filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy, brak informacji o śmierci. wg. danych z Muzeum Powstania Warszawskiego zmarł w 1945 roku.

Przewoźny Piotr kpr. ps. „Orzech” * 03.04.1909 Kacice (w dokumentacji KZ Flossenbürg jako miejsce urodzenia podano Pułtusk), syn Aleksandra i Eleonory. W Powstaniu Zgrupowanie „Róg” kompania 104, rusznikarz. Do 02.09 1944 w walkach na Starym Mieście. Wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną, wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany jako wiezień nr. 30340. Przeniesiony w styczniu1945 roku do obozu koncentracyjnego KZ Bergen–Belsen. wg. danych z Muzeum Powstania Warszawskiego zmarł. Brak potwierdzenia śmierci z archiwum Miejsca Pamięci i Dokumentacji KZ Bergen–Belsen.

Przybylski Zygmunt kpr. ps. „Przybył” syn Stanisława i Małgorzaty, urodzony 02.05.1903 w Warszawie, mieszkał przy ulicy Chłodnej30/24. W powstaniu Północ -Zgrupowanie „Kryska” 2 kompania „Łazarz”, Stare Miasto-Czerniaków. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 28.08.1944 roku nr więźnia 19452, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 20.03.1945 roku.

Pyza-Puziński Zygmunt (w karcie rejestracyjnej KZ Flossenbürg tylko pierwszy człon nazwiska Pyza) strz. ps. „Żbik” urodzony 09.01.1924 Waser (?). W powstaniu Batalion „Kiliński” 5 kompania. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 28.10.1944 roku nr więźnia 37683, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 09.02.1945 roku.

Rohrenschef / Röhrenschef Jan por. ps. „Rojewski”, urodzony 06.05.1900 roku w Tarnowie. W powstaniu: Armia Krajowa Grupa „Północ”, Zgrupowanie „Róg”, Reduta PWPW. Uczestnik walk na Starym Mieście. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg (17.09.1944 r.), wiezień polityczny Gestapo nr. 30372, zmarł w filii KZ Flossenbürg Leitmeritz/Litomerice/Litomierzyce Czechy 12.12.1944 roku.

Rzepczak Wacław strz. ps.”Władysław” urodzony 15.07.1905 w Warszawie. Armia Krajowa, Grupa Bojowa „Krybar” - Wojskowa Służba Ochrony Powstania (WSOP) - zgrupowanie WSOP „Cubryna” (Elektrownia), W powstaniu Elektrownia, Zgrupowanie „Kryska” 2 kompania „Łazarz”. Uczestnik walk na Powiślu, Śródmieściu i Górnym Czerniakowie. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 22.10.1944 roku nr więźnia 31580, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Hersbruck/Bawaria 01.02.1945 roku.

Sekulski Stanisław kpr. ps. „Dzik” „Zimny” urodzony 08.05.1919 w Warszawie. W powstaniu Zgrupowanie „Róg” 104 kompania pluton V. Do 02.09.1944 roku Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 30434, zmarł w obozie głównym 27.11.1944 roku.

Skowroński Jerzy (w karcie rejestracyjnej KZ Flossenbürg imię Zbigniew) st. strz. ps. „Jur”, syn Władysława i Mari, urodzony 17.01.1924 w Warszawie. W konspiracji IV Obwód Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej, pluton 453. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 11.09.1944 roku nr więźnia 24517, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Hersbruck/Bawaria 09.05.1945 roku.

Sokołowski Antoni st. strz. Armia Krajowa. Zmarł 03.05.1945 roku już po wyzwoleniu w KZ Flossenbürg.

Tepicyn Igor urodzony 29.05.1917. W powstaniu Północ. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 13.02.1945 roku nr więźnia 80370, 28.03.1945 roku. przeniesiony do filii KZ Flossenbürg-Ansbach/Bawaria gdzie zmarł 11.04.1945 roku.

Tomaszewski Szczepan st. sierż. Urodzony 24.12.1880 w Rudzie mieszkał przy ulicy Piotra Skargi 74. W konspiracji VI Obwód Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej, 2 Rejon, Zgrupowanie 654 szef kompani, w powstaniu Praga 2 Rejon, 22.08.1944 roku wzięty do niewoli. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 28.08.1944 roku nr więźnia 17873, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 15.02.1945 roku.

Tonderski Ryszard st. sap. ps. „Stalowy” „Oliwa” urodzony 05.02.1926 w Nowym Dworze, syn Wawrzyńca i Salomeii W konspiracji Armia Krajowa, Grupa „Północ”, zgrupowanie „Sienkiewicz”, odcinek „Kuba” „Sosna”, Batalion „Gozdawa” 101 kompania saperów W powstaniu do 02.09.1944 roku Stare Miasto, wzięty do niewoli. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 30600, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Leitmeritz/Litomerice Czechy 18.01.1945 roku.

Zakrzewski Jan por. ps. „Goraj” „Ruczaj” urodzony 25.12.1902 w Nowym Karczynie. W powstaniu, Obszar-dyon motorowy, do 02.09.1944 roku Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, nr więźnia 23599, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Johanngeorgenstadt/Saksonia 12.02.1945 roku.

Dodatkowe dane biograficzne Jana Zakrzewskiego pochodzące z: http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Jan_Zakrzewski_2

W wieku 16 lat bierze udział jako ochotnik w walkach I wojny światowej. Po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiegoo uzyskuje dyplom nauczyciela szkół średnich, poza tym studiuje na wydziale Nauk Politycznych i Społecznych Wolnej Wszechnicy Polskiej i na wydziale Prawa i Nauk Ekonomiczno-Społecznych WWP. Studiując i później pracując, jako oficer rezerwy przechodził przeszkolenia wojskowe, podją pracę w Zarządzie Głównym Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, we wrześniu 1939 roku pracował w Gabinecie Ministra, nie opuszcza kraju wraz z rządem pozostając w okupowanej Polsce. Był oficerem Armii Krajowej.

Zieliński Kazimierz Teofil strz. syn Zygmunta i Stanisławy, urodzony 05.02.1896 w Warszawie mieszkał przy ulicy Chłodnej 22/46. W konspiracji Grupa „Północ”, w powstaniu do 02.09.1944 roku Stare Miasto. Wywieziony do obozu koncentracyjnego KZ Flossenbürg, zarejestrowany 07.09.1944 roku nr więźnia 23578, zmarł w filii KZ Flossenbürg-Langenfeld/Sachsen 02.12.1944 roku.

  • W dokumentacji Miejsca Pamięci KZ Flossenbürg wymienieni na w/w liście imiennej odnotowani zostali pierwotnie jako cywilni robotnicy przymusowi. Po sporządzeniu nowych uzupełnionych list jako polityczni więźniowie Gestapo.





Po byłym obozie koncentracyjnym KZ Flossenbürg pozostało nie wiele w pojęciu materialnym co wskazywało by na miejsce kaźni dziesiątków tysięcy istnień ludzkich. Baraki obozowe i mieszkalne załogi wartowniczej SS zostały wyburzone w 1955 roku. Miejsce po barakach wykorzystano do budowy osiedla domów mieszkalnych dla obywateli niemieckich wysiedlonych z terenów byłej III Rzeszy do Niemiec w granicach po 8 maja 1945 roku. Inne urządzenia i budynki służą różnym celom miejskim lub są w posiadaniu prywatnym. Również nadal wydobywany jest granit w kamieniołomie, który jest własnością prywatnej firmy.

Miejsce Pamięci Obozu Koncentracyjnego Flossenbürg w dzisiejszej kształcie rozciąga się w postaci zachowanych fragmentów na przestrzeni całego obszaru byłego obozu. Zachowała się droga-schody którą codziennie przemierzali więźniowie udający się do pracy w kamieniołomie, fundamenty i przednia ściana baraku więziennego w którego zachodniej części odtworzono dwie cele w których znalazła miejsce ekspozycja dokumentacyjna. Trzy zbudowane z kamieni wieże strażnicze, obok jednej z nich prowadzi ścieżka do zachowanego w oryginalnym stanie krematorium z rampą do do transportu i piecem w którym palono zwłoki pomordowanych więźniów. I dalej do tz. „Doliny śmierci”, miejsca dokonywanych egzekucji i złożenia prochów które znajdują się w kilku obramowanych piramidach przykrytych ziemią. Na jednej z piramid umieszczono tablicę z tekstem w kilku językach, również w języku polskim:

TU MASOWO ROSTRZELIWANO WIĘŹNIÓW

Przed tablicą, na trawniku ułożono trójkąt z płyt kamiennych (Winkel), symbol więźnia obozów koncentracyjnych który skierowany jest swoim ostrym końcem na miejsce dokonywania egzekucji przez rozstrzelanie.

3 mają 1945 roku na polecenie amerykańskich władz okupacyjnych z udziałem wszystkich niemieckich mieszkańców Flossenbürg, w centrum miejscowości pochowano 18 zmarłych po wyzwoleniu więźniów tego obozu. Do czerwca 1946 roku miejsce ostatniego spoczynkuu na tym cmentarzu znalazło ponad 100 dalszych byłych więźnów. Polacy przebywający jeszcze w tym czasie w miejscowym obozie ewakuacyjnym dla tz. „Displaced persons” opracowali plan pomnika i urządzenia cmentarza wojennego w centrum miejscowości. 27 października 1946 roku nastąpiło uroczyste poświęcenie grobów i nowo wybudowanego pomnika i napisem łacińskim „consortes”, towarzysze. W jednym słowie zawartoo wspólny los więźniów KZ Flossenbürg 1938 -1945.

W obrębie byłego obozu założono w 1957 roku cmentarz na którym pochowano w pojedynczych w większości bezimiennych grobach 5 000 ofiar podobozów KZ Flossenbürg i ofiary „marszów śmierci”.



W 1946 roku przebywający jeszcze na terenie byłego obozu byli więźniowie Polacy i Niemcy zainicjowali budowę kaplicy. Powstała z kamieni rozebranych wież strażniczych w 1948 roku. W kaplicy znajdują się urny z prochami więźniów i ziemią z ich ojczystych krajów. Mury kaplicy zdobią kamienne tablice i inne elementy z symbolami państw z których pochodziły ofiary obozu.



Na murze w pobliżu kaplicy umieszczono płytę granitową zawierającą łaciński tekst, w ostatnich latach uzupełniony w języku niemieckim:

Am diesem Platz, an dem
Bürger von 22 Nationen starben, wurde
die Kapelle
„Jesus im Kerker”
auf Veranlassung von Polen und Deutschen errichtet,
die einmal
Gefangene des Konzentrationslagers waren.
So wurde es bei einer Zusammenkunft am
26.7.1946 beschlossen.
In dieser Kapelle soll an Stelle von Haß und Rache -
Liebe und Völkerverständigung allen bekundet werden.

„W miejscu gdzie umierało 22 narodowości, z inicjatywy byłych Polskich i Niemieckich więźniów obozu koncentracyjnego powstała kaplica „Jezus uwięziony”. Tak postanowiono podczas wspólnego spotkania w dniu 26.7.1946 roku. W tej kaplicy w miejsce nienawiści i zemsty powinna być głoszona miłość i zrozumienie między narodami.„

Dalej następuje lista nazwisk i zajmowanych funkcji uczestników spotkania, wojskowych władz okupacyjnych, państwowych Bayernu, przedstawiciele kościoła, polskich i międzynarodowych organizacji.

25 mają 1947 roku, litewski biskup Vinzenz Padolskis w asyście greko-katolickiego biskupa Paula Mellitiewa dokonał poświęcenia kaplicy. Uczestnicy uroczystości, byli więźniowie, przedstawiciele władz, wojska i kościoła wspólnie ustanowili: W święta narodowe krajów których obywatele ginęli w tym obozie, 23 kwietnia w rocznicę wyzwolenia obozu i 1 listopada, każdego roku w kaplicy będzie odprawiana Msza.






Orientacyjny plan Miejsca Pamięci KZ Gedenkstätte Flossenbürg



Kolorem białym zaznaczony teren Miejsca Pamięci. Linia kropkowana przebiega wzdłuż nie istniejącego ogrodzenia byłego obozu koncentracyjnego. Kolorem bordowym zaznaczone są pozostałe do dnia dzisiejszego nieliczne zabudowania byłego obozu i trzy wieże strażnicze. Przy parkingu nie objętym na tym planie, na wprost od bramy wejściowej zaznaczonej numerem 4 w budynku byłej komendantury znajduje się plan Miejsca Pamięci informacja o więźniach i oddziałach wartowniczych SS, również w języku polskim.

Dalsze informacje:

Numery: 5. Plac apelowy (Appellplatz). 6. Obozowa pralnia i łaźnia. 7. Baraki więźniów. 8. Barak szpitalny (Revir). 9. Budynek więziennego aresztu. 10. cmentarz. 11. Blok izolacyjny. 12. Rampa do krematorium. 13. Brama obozowa i krematorium, tutaj zaczynał się los obozowy więźnia i w większości kończył. 14. Dolina śmierci („Tal des Todes”).

W budynku oznaczonym literą A znajduje się stała ekspozycja „KZ Flossenbürg 1938-1945”.

2011 - 2012




Poza oficjalnymi uroczystościami upamiętniającymi organizowanymi przez Rząd Kraju Związkowego Bayernu i władz miejscowych Flossenbürg, miejsce to jest odwiedzane przez Polaków z kraju i zamieszkałych na terenie Niemiec. W kaplicy odbywają się uroczyste msze upamiętniające organizowane przez Polaków skupionych przy Polskiej Misji Katolickiej w Norymberdze



25 kwietnia 2010 roku w 65 rocznicę wyzwolenia obozu odbyła się uroczystość upamiętniająca tamte wydarzenia. Spotkanie na które przybyli byli więźniowie z różnych krajów. W uroczystości wzięli również udział byli więźniowie, uczestnicy Powstania Warszawskiego którym towarzyszyła młodzież z gimnazjum im. Batalionu „Zośka” z Warszawy.
Przedstawiciele Rzeczpospolitej Polskiej z Konsulatu Generalnego w Monachium, Polskiej Misji Katolickiej z Monachium i Norymbergi, organizacji Polonijnych i innych narodowości działających w Niemczech.




2017


: Foto: KZ Gedenkstätte Flossenbürg

Czy ktoś może pomóc ?

Dień dobry
Troszkę szperam w historii. Znalazłam zdjęcie grobu w FLOSSENBÜRGU,

Pod polskim godłem państwowym, orłem w koronie tekst:

Ś.P.

PUŁKOWNIK ODARSKI

D-CA 30 P.P. STRZ. KANIOWSKICH.
ZAMORDOWANY W KZ
FLOSSENBURGU

I na dole płyty upamiętniającej:

POLSKI OŚRODEK FLOSSENBÜRG SKŁADA MU HOŁD


Sprawa zainteresowała mnie o tyle, że nigdzie w materiałach wojskowych, przynajmniej tych dostępnych w necie, nie występuje taka postać. Zaznaczam, że to nie jest moja rodzina. Jest to bardzo zagadkowe, ale nie mogę tego rozgryźć.

Zainteresowałam się postacią płk Odarskiego czysto przez przypadek. Jestem sympatykiem forum genealogicznego WTG Gniazdo i tam zadano pytanie, kim jest ta osoba. Jest płyta nagrobna - pyta Pan w jakim miejscu - nie byłam, ale z informacji podawanych przez osoby z forum, jest to płyta przy krematorium, jedna z czterech mu najbliższych (podobno pierwszy od prawej przy krematorium). Osoby o tym nazwisku nie ma w wykazach wojskowych, a już z pewnością przypisanej do owej jednostki. Prowadzę jeszcze wymianę informacji na stronie www. dws.org.pl . Jest to forum o wojnach światowych. Są tam pasjonaci różnych formacji wojskowych, zobaczymy, co z tego wyniknie.

Zastanawiający jest fakt, że taka imienna (a chyba jako jedna z niewielu imiennych) płyta tam się znalazła. Kazałoby to przypuszczać, że był to ktoś znaczny. Sytuacja wygląda tak, że jest płyta nagrobna, http://www.polskienekropolie.de/doku.php?id=pl:poszukiwani a nie ma człowieka - odwrotnie niż we wszelkich innych poszukiwaniach. Chichot losu? Pomyłka w nazwisku? Obawiam się, że trudno to będzie wszystko ustalić.


Pozdrawiam - Liliana Komorowska

Adres kontaktowy: lila lilakom@poczta.onet.pl



Więzień polityczny numer 4101, zmarł w obozie głównym



Foto od lewej: Tabliczka imienna ufundowana przez wnuczkę Józefa Kubicy która został umieszczona pośród innych w kaplicy wybudowanej przez więźniów którzy przeżyli obóz.
Zdjęcie środkowe: Wnuczka Józefa Kubicy Pani Elżbieta Altmanshofer przy jednym z kopczyków” prochów zmarłych więźniów.

Zdjęcie po prawej: tabliczki w górnym rzędzie:

PINARDON GUY * 15 – 07 – 1912 † 06 – 11 – 1944.

FELIKS WOLIŃSKI * 15 ? 1902 † 17.03.1945.
DLA CIEBIE POLSKO

I rząd dolny:

Józef Kubica ur.3.11.1906 † 2.9.1943 Konzetratioslager Flossenbürg Haftnummer 4101

WIĘŹNIOM OFIAROM OBOZU KL FLOSSENBüRG MIESZKAŃCY ŁUKÓW
BRACIA:

WITOLD GOŁAWSKI nr 3012 ur. 15.10.1929 rozstrzelany 13.09.1941r.
ROMAN GOŁASKI NR.2806 UR. 14.09.1908 rozstrzelany
FLORIAN GOŁAWSKI nr 3013 ur. 08.03.1905 rozstrzelany
CZESŁAW GOŁAWSKI nr 2808 ur. 01.11.1915 doczekał wyzwolenia, zmarł 20.12.1980

CZEŚC ICH PAMIECI
ABY JUŻ NIKT NIGDY WIĘCEJ NIE PODZIELIŁ ICH LOSU




Karta imienna Józefa Kubicy potwierdzająca pobyt w więzieniu w Sieradzu: Przybył 20.5.1941 godz 9. zwolniony 25.3.1942.

Aresztowany przez Gestapo 12.02.1941 roku osadzony w wiezieniu w Sieradzu z oskarżeniea o nielegalny handel („Schmuggel.”) skazany na karę 1 roku i pięciu miesięcy, osadzony w wiezieniu w Sieradzu gdzie przebywał do 12.05.1942r Gdzie przebywał między dniem zakończenia kary więzienia a osadzenuiem w Obozie Koncentracyjnym Auschwitz
Jedyna iwiarygodna nformacja dla tego okresu znajduje się na metryce urodzenie syna (styczeń 1943 rok) Józefa Kubicy, niemiecki urzędnik odnotował jako miejsce pobytu KZ Auschwitz.



Informacja otrzymana z Muzeum byłego obozu koncentracyjnegooo Auschwitz to krótka notatka o transporcie z dnia 13.03.1943 roku do obozu koncentracyjnego Flosenbürg gdzie przybył 15.04.1943 roku co znajduje potwierdzenie na kilku zachowanych listach imiennych z KZ Flosenbürg (przyczyna zgonu Kolaps) i potwierdzonej na liście imiennej Polaków (nr 3554) zmarłych w tym obozie.
Lista pochodząca z archiwum Miejsca Pamięci KZ Flosenbürg zawiera tylko nazwisko i imię, datę urodzenia i śmierci, miejsce śmierci KZ Flossenbürg-Hauptlager, i status więźnia, „polityczny wiezień Gestapo”. Nie został pochowany w pojedynczym grobie cmentarza przy obozowego, spoczywa prawdopodobnie w jednym z „kopczyków” prochów porośniętych pielęgnowaną trawę.


Dane osobowe i informacje pochodzą z:

  • Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie
  • KZ Gedenkstätte Flossenbürg (Miejsce Pamięci byłego Obozu Koncentracyjnego Flossenbürg)
  • Polska Misja Katolicka w Norymberdze
  • Pani Elzbieta Altmanshofer, wnuczka Józefa Kubicy
  • Internationaler Suchdienst Bad Arolosen

Powstanie Warszawskie | Bawaria | do góry