1 POLSKA SAMODZIELNA BRYGADA SPADOCHRONOWA






1 Samodzielna Brygada Spadochronowa Po upadku Francji w 1940 roku do Wielkiej Brytanii przedostały się resztki polskich oddziałów, z których na Wyspach poczęto organizować zwarte jednostki. Jedną z tych jednostek była 2 Brygada Strzelców. Ostatecznie wobec braku odpowiedniej ilości żołnierzy oraz, fiasku akcji rekrutacyjnej wśród polonii kanadyjskiej zdecydowano się na przekształcenie 2 Brygady Strzelców w jednostkę kadrową, którą przemianowano na 4 Brygadę Kadrową Strzelców Pod koniec 1941 pojawiła się możliwość aby w ośrodku spadochronowym, w Ringway przeszkolić większą ilość skoczków spadochronowych. Wobec takiej możliwości dowódca 4 Brygady Kadrowej płk. Sosabowski podjął decyzję o nieoficjalnym utworzeniu Brygady Spadochronowej. Do ośrodka szkoleniowego zaczęto kierować kolejne grupy żołnierzy. Część z przeszkolonych żołnierzy została potem zrzucona do kraju jako Cichociemni. Brygadę wzmocniono 2 Batalionem strzelców i na wniosek Płk. Sosabowskiego Wódz Naczelny gen. Sikorski rozkazem z dnia 9 października 1941 roku powołał 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową. Miejscem formowania Brygady było hrabstwo Fife w Szkocji. Brygada była podległa tylko Naczelnemu Wodzowi i jej przyszłe zastosowanie w boju było ściśle związane z działaniami na terenie okupowanej Polski. W roku 1942 Brygada została znacznie wzmocniona żołnierzami ewakuowanymi z Rosji Sowieckiej Kiedy okazało się że kondycja fizyczna wyniszczonych sowieckimi łagrami oraz niemłodych żołnierzy Brygady jest mizerna na terenie stacjonowania Brygady utworzono w Largo House specjalny ośrodek w którym prowadzono specjalny program rozwoju fizycznego. Ośrodek przyjął nazwę „Małpiego Gaju” Dopiero w 1943 Anglicy zatwierdzili etat Brygady Spadochronowej i od tej chwili zaczęli zabiegać aby Brygada przeszła pod dowództwo brytyjskie, czemu niechętny był Polski rząd i sam generał Sosabowski. Dopiero na wyraźne ultimatum strony brytyjskiej z dniem 6 czerwca 1944 roku weszła w skład 1 Brytyjskiego Korpusu Powietrzno-Desantowego. Od tej chwili do Brygady jak z rogu obfitości począł docierać najnowszy sprzęt i wyposażenie, ruszyło pełna parą szkolenie spadochronowe ze skokami batalionowymi i całej Brygady W sierpniu 1944 1 SBS osiągnęła gotowość bojową.

12 września 1944 roku na odprawie w dowództwie 1 Brytyjskiej Dywizji Powietrzno-Desantowej podano wytyczne i rozkazy do operacji „Market-Garden”. 1 SBS wspólnie z brytyjską 1 Dywizją Powietrznodesantową miała zająć i utrzymać mosty w Arnhem. Początek operacji wyznaczono na 17 września 1944 roku. Brygada miała desantować się w trzech rzutach. W dniach 18 i 19 września zdołano wysłać tylko rzuty szybowcowe. Główna część Brygady skakała dopiero 21 września. Sytuacja w rejonie Arnhem zmusiła Aliantów do zmiany rejonu zrzutu i ostatecznie polscy spadochroniarze lądowali w pobliżu miasteczka Driel. Po zakończeniu działań Brygada została wycofana w rejon Ravenstein – Herpen – Neerloon z zadaniem ochrony lotnisk i mostów. Na początku października Brygada wróciła do Anglii.Straty w czasie bitwy pod Arnhem wyniosły 93 zabitych 249 rannych i ok. 80 wziętych do niewoli. Po powrocie do wielkiej Brytanii pod naciskiem Brytyjczyków a szczególnie gen. Browninga ( dowódcy 1 Korpusu Powietrzno-Desantowego) zwolniono z dowództwa Brygady gen. Sosabowskiego. Dowódcą Brygady został płk. Rawicz-Szczerbo. W maju 1945 Brygada miała zastąpić Czechosłowacką Brygadę Pancerną w oblężeniu Dunkierki, jednak koniec wojny w Europie spowodował że została skierowana do służby okupacyjnej w Niemczech, którą pełniła u boku 1 Polskiej Dywizji Pancernej.

Na kontynent brygada powróciła w maju 1945, ale bez usuniętego pod naciskiem brytyjskim gen. Sosabowskiego. U boku 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka pełniła służbę jako jednostka okupacyjna w brytyjskiej strefie na terenie Niemiec. W roku 1947 brygada została sprowadzona do Wielkiej Brytanii i tam 18 lipca 1947 roku rozwiązana.

: Foto Czerwiec 1992

Fürstenau, na miejscowym cmentarzu przy Parkstraße, po lewej stronie od głównego wejścia znajduje się wojenna kwatera gdzie zostali pochowani zmarli w latach 1945 - 1947 żołnierze 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. gen. Stanisława Sosabowskiego.
Kwatera z 40 grobami oznaczona jest płytą kamienną z wykutym tekstem w języku niemieckim:

GRÄBERANLAGE FÜR POLNISCHE KRIEGSTOTE 1939-1945
Kwatera wojenna Polaków którzy zmarli w latach 1939-1945.

Pomiędzy grobami został ustawiony kamień z wykutym krzyżem i tekstem w języku niemieckim:

„DEN HIER BEIGESETZTEN TOTEN”
Pochowanym tutaj zmarłym



Lista imienna żołnierzy Brygadyy Spadochronowej zmarłychh i pochowanych w polskiej kwaterze wojennej na cmentarzu w Fürstenau.

Lista w porządku alfabetycznym, z zachowaniem oryginalnej pisowni dokumentów, zawiera: Nazwisko i imię, stopień i przynależność wojskową, datę miejsce urodzenia (nie we wszystkich) Datę i miejsce śmierci (nie we wszystkich), dane ewidencyjne żołnierza.

Adamczyk Jan strz. Kompania Zaopatrzenia.* 02.02.1925 r. Debińsko Wielkie \ Rybnik. † 28.01.1946 r. w Schwagstorf koło Bramsche. R-C Service Number: 1925/163/I-35313.

Badura Jan strz Komp. Sanit. * 08.05.1923 r. Simoradz pow. Cieszyn. † 01.07.1945 r. w 4559 Kattenkamm koło Bramsche. R-C Service Number: 1923/260/I-55088.

Balcer Zbigniew ppor. * 25.03.1911 Kraków. † 07.01.1946 r. w Bippen koło Quakenbrück. R-C ?

Bartosik Antoni st. sieżant. I Baon. * 1906 ? w Furmanów gm. Niekłoń pow.Końskie. † 21.03.1947 r. Münster. Britisch General Hospital. R-C Service Number: 1923/260/I-55088.1906/27/I-12350.

Bielecki Jan por. II Baon. * 28.12.1918 Wiedeń – Austria. † 07.09.1945 r. w 4551 Schwagstorf koło Bramsche. R-C Service Number: 1918/40/I-12350.

Bramski Roman strz. II Baon. * 15.121926 r. Storlus pow. Chełno gm. Czasta. †25.04.1946 w 4551 Schwagtorf koło Bramsche. R-C Service Number: 1926/131/I-54326.

Chłopiński Kazimierz kapral I Baon. * 10.07.1919 r. Dobra pow. Jarosław gm. Adamówka. † 29.09.1945 w 4551 Schwagtorf koło Bramsche. R-C Service Number: 1919/31/I-23971.

Ciegowski Stanisław strz. II Baon. * 25.10.1921 r. 25.10.1921 r. Krygliszki-Myszagóra pow. Wilno.† 14.11.1946 r. w Münster Britisch General Hospital. R-C Service Number: 1921/88/I-52033.

Czupich Józef plut. I korp. Sanit. * 28.07.1919 r. Grodzisko Dolne pow. Łańcut. † 28.08.1946 r. w Nortrup koło Bramsche. R-C Service Number: 1919/30/I-23810.

Denoch Zbigniew kapr. Kompania Zaopatrzenia. * 17.05.1922 Ostrołęka. † 01.05.1947 r. Wmünster. British General Hospital. R-C Service Number: 1922/20I-28360.

Faber Henryk kan. * 30.09.1925 r. Marchowice pow. Rybnik. † 01.07. w Niotrup koło Berensbrück, R-C Service Number: 1925/121/I-46139.

Fojt Jan strz. Komp. Zaopatrzenia. * 24.05.1923 r. Borowa Wieś pow. Pszczyna. † 14.04.1945 r. w Fürstenau kr. Berensbrück. R-C Service Number: 1923/117/I-36277.

Gacek Mateusz D. Ppanc. * 23.12.1918 r. Tarnowica Polna. † 04.09.1945 r. Bippen koło Quakenbrück. R-C Service Number: 1918/32/I-25842.

Grosfeld Wtold plut. Komp. Zaopatrzenia. * 15.05.1914 r,.Łomża. † 18.07.1945 r. w Fürstenau. R-C Service Number:1914/62/I-28426.

Gulbiński Józef ppor. III Baon. *04.07.1918r. Nowa Wlejka woj Wilno. † 29.01.1946 r. w Bersenbrück. R-C Service Number:Ofizera nr 147B.

Jakubiel Czsław kapr. Kom. Zaopa. * 23.01.1917 r. Bipuciszki pow. Oszmia gm. Holszyny -Wilno. † 28.10.1946 Bramsche. R-C Service Number:1917/40/I-28586.

Jankowiak Józef plut. Kom. Zaopa. * ? Września – poznańskie.† 01.12.1945 w Fürstenau, R-C Service Number: ?

Józfowicz Kazimierz kapr. Kom. Zaopa. * 21.05.1921r. Biłystok. †31.08.1945 r. w Nortrup. R-C Service Number:1921/32/I-29102.

Komala Stanisław sierż. II Batalion. * 05.02.1917 r. Deblin pow Puławy. † 13.01.1947 r. Schwagstorf koło Bramsche. R-C Service Number:1917/41/I-5006.

Koprowski Wacław Marian plut. Komp. Saperóe.* 16.09.1911 r. Warszawa. † 09.08.1945 r. Vürden koło Osnabrück. R-C Service Number:1911/147/I-30237.

Kowalski Jerzy st. strz. Kw. Główna * 19.10.1921 Warszawa. † 13.12.1945 r. w Bersenbrück. R-C Service Number:1921/62/7I-85787.

Kruszyńsli Edward st. strz. III Baon. * 11.03.1919 r. Złodkowice gm. Husaków – lwowskie. † 11.05.1946 Holdorf Kr. Vechta. R-C Service Number:1919/150/I-25859.

Leszczyński Julian st, strz, I Baon, * 10.12.1919 r. Germakówka pow. Borszczów – Tarnopol. †03.03.1947 r. BritishGeneral Hospital. R-C Service Number:1919/38/I-30650.

Litwin Mieczysław kpt. Kom.Zaop. * 14.08.1909 r. Przeworsk. † 04.11.1945 r. Haselünne. Kr. Lingen. R-C Service Number: Officers Service No. 4478.

Machaj Piotr kapr. Kom. Zaop. *03.07.1920 r. Wyżyce pow Bochnia gm. Bogucice. † 04.11.1945 r. Vüöden koło Osnabrück,. R-C Service Number:1920/65/I-25651.

Maliński Józef st. strz. III Baon. * 01.12.1923 r. Gostyczyn pow. Tuchola – pomorskie. † ?.07.1946 r. Neuenkirchen Kr. Bersenbrück. R-C Service Number:1919/150/I-25859.

Michalak Wacław strz. I Baon. * 13.09.1913 r. Dziwie pow. Włocławek gm. Przedacz. † 17.09.1946 r. Bramsche. R-C Service Number:1913/80/I-30321.

Morawski Antoni plut. * 06.10.1908 r. † 03.09.1945. Nie rejestrowany w Rekord Off.

Palul Bolesław sierż. I Baon. * 08.09.1908 r. Wilno. † 31.01.1946 r.Bramsche. R-C Service Number:1908/37/I-23120.

Perucki Jan kapr. I Baon. * 04.12.1917 r. Chałupki pow. Konin woj. Kieleckie. † 06.07.1945 r. Bramsche. R-C Service Number:1917/79/I-30203.

Pyrgiż Stefan st.strz. * 01.11.1925 r. Gilowice pow. Żywiec. † 29.06.1945r. R-C Service Number:1925/114/I-36277.

Roj Marian kan. Ppanc. * 05.04.1921 Lódź. † 05.11.1946 r.Bersenbrück. R-C Service Number:1921/185/I-42750.

Rzepka Antoni st. sap. * 02.01.1924 r. Lasowice pow.Tarnowskie Góry. R-C Service Number:1924/263/I-36549.

Stachowski Antoni bomb. Dyon Art. lekkiej. * 16.03.1912 r. Jakubówka pow. Kostopłl gm. Ludipol. † 17.10.1946 r.5 km. na pół. Od Bramsche. R-C Service Number:1912/100/I-23246.

Sulisławski Leon ppor. III Baon. * 14.06.1921 r. Chyrów pow.Przemyśl. †15.06.1946 r. w Marcen Kr. Berensbrück. R-C Service Number:1921/131/I-30089. Off. No. 01743.

Dane personalne ppor. Sulislawskiego Leona znajdujemy w kartotekach osobowych żołntnierzy i podoficerów, oraz kartotece kadry oficerskiej I Polskiej Samodzielnej Brygady Spadocluonowej pod psetdonimem „Zacharewcz” Reginald Alfred Jan” urodzony 25.6.192h. w Kaliszu. Officers No. 01743. Nie ścistość w dacie i miejscu urodzenia.

Szarejko Jan strz. Oddział Łączno. * 12.07.1925 r. Wilno. † 28.02.1947 r.w Gehrde Kr. Bersenbrück. R-C Service Number:1925/1012I-42838.

Sołtysek Paweł kapr. II Baon. * 28.06.1923 r. Stara Kuźnia pow. Pszczyna. † 23.021947 r. w Fürstenau. R-C Service Number:1923/141/I-37136.

Tandecki Bernard strz. * 17.01.1926 r. Łakie pow. Chojice – Pomo. gm. Brzeźno. † 24.04.1947 r. w Vörden Kr. Bersenbrück. R-C Service Number:1926/17/I-51497.

Tomalka Bernard kapr. Komp. Sap. * 19.05.1921 r. Dąbrówka Wielka pow. Tarnowskie Góry. † 09.08.1945 r. w Vörden Kr. Bersenbrück. R-C Service Number:1921/33/I-31065.

Tyburski Józef kapr. III Baon. * 27.08.1920 r. Szaba pow. Brodnica – Pomorskie. † 17.07.1945 r. Russel Kr. Bersenbrück. R-C Service Number:1920/102/I-64452.

Zaik Bronisław kapr. III Baon. * 11.05.1923 r. Ksążenica pow. Rybnik. † 29.03.1946 r. Rhede Kr. Asvendorf - Papenburg. R-C Service Number:1923/200/I-48243.

Zapałowski Zdzisław Szczepan ppor. Kom. Sap. * 24.12.1917 r.Warszawa. † 31.08.1945 r. Nortrup Kr. Bersenbrück, R-C Service Number:1917/15/I-241. Off. No. 9494.

Żukowski Wacław kapr. Dyon. Art. Lekkiej. * 23.06.1912 r. Wielkowice pow. Lida Nowog… gm. Ejszynki. † 22.10.1945 r. Haselüne Kr. Lingen. R-C Service Number:1912/45/I-30388.



(…….)

Czerwiec 1992


Dane osobowe i informcje pochodzą z:

  • Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa - Warszawa
  • Konsulat Generalny RP w Hamburgu
  • Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V. Hannover
  • Polskie Siły Zbrojne Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (tekst) Wikipedia
  • Jan Rydel „Polska okupacja” w północno-zachodnich Niemczech 1945-1948